Gemeente als jeugdhulpaanbieder

In de Jeugdwet komen een aantal nieuwe begrippen voor die niet in de Wet op de jeugdzorg voorkwamen. Eén van die begrippen betreft het begrip jeugdhulpaanbieder. Is dit een begrip die van belang is voor uw gemeente? Om deze vraag te kunnen beantwoorden moeten we de definitie van jeugdhulpaanbieder uit de Jeugdwet erbij pakken.

In artikel 1.1 van de Jeugdwet wordt het begrip jeugdhulpaanbieder als volgt gedefinieerd:
1°. natuurlijke persoon die, het verband van natuurlijke personen dat of de rechtspersoon die bedrijfsmatig jeugdhulp doet verlenen onder verantwoordelijkheid van het college;
2°. solistisch werkende jeugdhulpverlener onder verantwoordelijkheid van het college;

In deze definitie komen twee belangrijke begrippen naar voren te weten jeugdhulp¹ en jeugdhulpverlener. De jeugdhulpverlener is de professional die feitelijk de jeugdhulp verleend. Is deze definitie niet (deels) gelijk aan die van de jeugdhulpaanbieder? Dat klopt, er is een overlap tussen de twee begrippen. Op het moment dat de jeugdhulpverlener zijn² werkzaamheden als medewerker actief verricht (bijvoorbeeld in loondienst), dan doet hij dit voor de jeugdhulpaanbieder als bedoeld onder 1°. Ben je als jeugdhulpverlener zelfstandig actief, dan is de jeugdhulpverlener zelf een jeugdhulpaanbieder als bedoeld onder 2°.

Zowel 1° als 2° geschiedt onder verantwoordelijkheid van het college. Dit betekent echter niet dat de gemeente daarmee automatisch jeugdhulpaanbieder is. De verantwoordelijkheid van de gemeente ziet op het beschikbaar stellen van hulp door een jeugdhulpaanbieder.

Kortom de gemeente is verantwoordelijk voor de toegang tot de jeugdhulp. Zij heeft daarbij de ‘vrije hand’ gekregen om de toegang in te richten conform haar eigen visie en beleid. Het is ook mogelijk dat de gemeente ervoor kiest om binnen de toegang zelf jeugdhulp aan te bieden.

Je kunt in dit geval denken aan wijkteams³ of Centra voor Jeugd en Gezin. Dan zijn er een tweetal opties, ik hier bespreek⁴, met betrekking tot medewerkers die binnen deze teams of CJG’s werken:

1. Medewerkers in dienst van een organisatie die vervolgens gedetacheerd worden naar de teams of CJG’s;
   In dit geval is de medewerker een jeugdhulpverlener en de organisatie waar deze persoon voor werkt is een jeugdhulpaanbieder als bedoeld onder 1°.
2. Medewerkers in dienst van de gemeente en werkzaam bij de teams of CJG’s.
   In dit geval is de medewerker tevens een jeugdhulpaanbieder. Echter als je dit vervolgens doortrekt, conform het jeugdhulpverleners begrip, dan kan de gemeente ook aangemerkt worden als jeugdhulpaanbieder als bedoeld onder 1°.

De jeugdhulpaanbieder onder 1° is een (…) “rechtspersoon die bedrijfsmatig jeugdhulp aanbiedt”. Alleen is een gemeente een rechtspersoon die bedrijfsmatig jeugdhulp aanbiedt?

Nee, want de core business van een gemeente is niet het bedrijfsmatig aanbieden van jeugdhulp. Alleen neemt een gemeente wel vaker taken op zich die niet tot hun core business behoren.⁵ Het is dus niet mogelijk om op grond van bovenstaande uit te sluiten dat de gemeente geen jeugdhulpaanbieder in de zin van de Jeugdwet is.

In het geval dat het wijkteam of CJG wordt aangestuurd door ambtenaren en/of de werkzaamheden worden door ambtenaren uitgevoerd en het college is direct verantwoordelijk moet je dit wijkteam of CJG, dan niet zien als de rechtspersoon? Het wijkteam of CJG biedt weldegelijk bedrijfsmatig jeugdhulp aan.

Uit bovenstaande blijkt wel dat het niet altijd duidelijk of de gemeente aangemerkt kan worden als jeugdhulpaanbieder. Er zijn omstandigheden denkbaar dat de gemeente dus weldegelijk aangemerkt kan worden als jeugdhulpaanbieder.

Van een gemeente die ook jeugdhulp aanbiedt binnen de toegang of jeugdhulpaanbieder wordt er meer verwacht qua (wettelijke) regels. Denk bijvoorbeeld aan kwaliteitseisen, een klachtenregeling op grond van de Jeugdwet en de verantwoorde werktoedeling.

¹ Voor het begrip jeugdhulp verwijs ik u naar artikel 1.1 van de Jeugdwet.
² Waar zijn of hij staat kan ook worden gelezen als haar of zij.
³ In iedere gemeente wordt de toegang anders genoemd, bijvoorbeeld gebiedsteams, sociale teams.
⁴ Er zijn meer opties denkbaar en mogelijk.
⁵ Te denken valt aan bijvoorbeeld de gemeente als projectontwikkelaar.